Nghi lễ phụng vụ đêm Phục sinh là nghi lễ mang ý nghĩa đẹp cùng cao cả quan trọng nhất trong năm phụng vụ.

Nghi lễ phụng vụ canh thức trong đêm Thánh Phục sinh mừng Chúa Giêsu Kitô chỗi dậy ra khỏi nấm mồ sống lại từ cõi chết.

Nghi lễ canh thức đêm Phục sinh phát triển thành những truyền thống, từ chiều tối ngày thứ bảy Tuần Thánh sang rạng sáng ngày Chúa nhật lễ Chúa Phục sinh, mà các tín hữu Chúa đã cử hành ngay từ thời Giáo Hội lúc ban đầu thuở sơ khai sau khi Chúa Giêsu Kitô trở về trời.

Nghi lễ này là hình ảnh biểu tượng bước chuyển đổi từ sự chết sang sự sống qua các phần đoạn những nghi thức làm phép lửa đốt thắp cây nến Phục sinh, các bài thánh thư, làm phép nước rửa tội và thánh lễ Misa tạ ơn mừng Chúa sống lại.

Các tín hữu Giáo hội Chúa Kitô thuở sơ khai mừng kính sự đau khổ, sự chết và sự sống lại của Chúa Giêsu Kitô trong một buổi canh thức dài đêm ngày thứ bảy Tuần Thánh cho tới rạng sáng ngày Chúa nhật Phục sinh kết thúc với thánh lễ Tạ ơn.

Từ thế kỷ thứ 4. tới 5. các nghi lễ canh thức phát triển thành hình có cấu trúc với bốn phần: nghi thức mừng ánh sáng, các bài thánh thư, nghi lễ rửa tội và thánh lễ Misa tạ ơn.

Trong dòng thời gian đã có cuộc cải cách phụng vụ chuyển nghi lễ canh thức vào sáng ngày thứ bẩy Tuần Thánh.

Năm 1951-1956 Đức Giáo hoàng Pio XII. đã sắp xếp lại nghi lễ canh thức đêm Phục sinh bắt đầu từ chiều tối thứ bảy Tuần Thánh xuyên suốt đêm cho tới rạng sáng ngày Chúa nhật lễ mừng như thuở ban đầu.

Nghi lễ canh thức khởi đầu với nghi thức làm phép lửa đốt thắp cây nến Phục sinh. Ánh sáng cây nến Phục sinh là hình ảnh biểu tượng Chúa Giêsu Kitô sống lại: Ánh sáng Chúa Kitô. Giữa không gian đen tối ánh sáng cây nến Chúa Giêsu Kitô lan tỏa chiếu soi xóa tan bóng tối đang bao phủ không gian thánh đường.

Thuở ban đầu khi tạo dựng vũ trụ Thiên Chúa, Đấng Tạo Hóa đã tạo dựng ánh sáng trước tiên từ bóng tối hư vô: Hãy có ánh sáng! Để sự sống được nảy sinh phát triển trên toàn vũ trụ.

Ánh sáng Chúa Kitô sống lại chiếu soi vào đêm tối tội lỗi trần gian.

Ánh sáng Chúa Kitô Phục sinh không làm chói mắt, nhưng êm thắm hòa dịu chỉ đường soi lối cho tâm hồn con người tin theo đi tìm chân lý nguồn bình an cho đời sống.

Sau khi tin mừng ánh sáng cây nến Chúa Phục sinh được long trọng công bố, tiếp theo là phần công bố lời Chúa qua các bài thánh thư nói về việc tạo dựng vũ trụ, về lịch sử dân Thiên Chúa cho tới sự sống lại của Chúa Giêsu Kitô.

Lời của Chúa củng cố mang đến năng lựơng sức mạnh làm cho chỗi dậy trong những hoàn cảnh thất vọng đau buồn sợ sệt lo âu, như Chúa Giêsu Kitô đã chỗi dậy từ cõi kẻ chết. Lời Chúa gợi lên ánh sáng nhìn ra một viễn tượng mới cho đời sống.

Từ phần đoạn khung cảnh Lời Chúa con đường canh thức dẫn đưa tiếp đến phần giếng nước rửa tội. Rửa tội là bước đi xuyên qua: trước hết bước xuống sâu dòng nước sự chết, rồi sang đến bước được cứu vớt đi lên khỏi nước tiến vào sự sống.

Rửa tội không là sự liên tục kéo dài theo ý nghĩa chuỗi sinh vật, nhưng là một liên hệ tương quan thiêng liêng thần thánh của sự sống do Thiên Chúa khai mở ban cho.

Từ giếng nước rửa tội con đường đêm canh thức Phục sinh dẫn tiếp tới bàn thờ Chúa Giêsu Kitô. Nơi đây thánh lễ Misa tạ ơn được cử hành trọng thể. Nơi đây Chúa Giêsu Kitô Phục sinh gặp gỡ người tín hữu Chúa, như các người phụ nữ trên đường tới viếng mộ đã gặp thấy được Chúa Kitô Phục sinh: Hãy đi và nói cho các môn đệ của Thầy, hãy đến Galilea, nơi đó họ sẽ nhìn gặp Thầy. (Mt 28,10). Bờ hồ Galilea là nơi chốn bắt đầu con đường hành trình theo Chúa của các môn đệ.

Trong thánh lễ Misa tạ ơn Chúa Kitô kêu gọi người tín hữu Chúa trở lại con đường khởi đầu của tương quan liên lạc không dựa trên thói quen tục lệ, nhưng trên sự hy sinh dấn thân.

Tấm bánh, mà chúng ta cùng chia sẻ trong thánh lễ Misa tạ ơn là kết qủa sự việc diễn xảy ra trong Chúa Phục sinh. Vì thế, khi chúng ta tiếp nhận tấm bánh Thánh thể, biến cố Chúa Phục sinh diễn xảy ra trong tâm hồn ta. Chúa Kitô tự hiến thân trao cho ta qua tấm bánh Thánh thể, để sức sống của Ngài ăn bén rễ trong ta. Khi tiếp nhận tấm bánh Thánh thể một không gian được khai mở ra, trong đó chúng ta không chỉ nhớ đến sự chết của Ngài, nhưng cùng tham dự vào sự sống mới của Ngài.

Ánh sáng, Lời Chúa, Nước và Bánh, bốn yếu tố nền tảng của đêm canh thức Chúa Phục sinh.

Trong ánh sáng chúng ta khám phá ra sự soi dẫn chỉ đường cho đời sống mình.

Trong Lời Chúa chúng ta nghe tiếng Chúa kêu gọi trong dòng lịch sử thời gian.

Trong làn Nước Rửa Tội chúng ta cảm nghiệm nhận ra bước đường đi ngang xuyên qua từ con người cũ sang con người mới.

Trong tấm Bánh chúng ta đón nhận sự gần gũi thân thiện của Chúa Kitô Phục sinh, Đấng kêu gọi chúng ta bước theo Ngài với ánh sáng mới, mà Ngài gửi phát đi tín hiệu loan báo cho chiến thắng của sự sống.

Đêm canh thức Phục sinh trở thành trường học cho con mắt thị gíac: Chúng ta học hỏi quan sát vũ trụ thế giới bằng con mắt Phục sinh của Chúa Kitô.

Đức tin không biến đổi mỗi hoàn cảnh, nhưng biến đổi con người chúng ta trong mỗi hoàn cảnh.

Đức tin trao tặng sự tự do nảy sinh phát triển từ cuộc gặp gỡ với Chúa Kitô Phục sinh.

Chúc Mừng Lễ Chúa Kitô Phục Sinh
Lm. Daminh Nguyễn Ngọc Long