Hằng năm Giáo hội Công giáo hoàn vũ mừng kính biến cố xưa kia cách đây gần hai ngàn năm (năm 33. sau Chúa Giáng sinh) Chúa Giêsu cỡi lừa đi vào thành thánh Gierusalem được dân chúng hò reo tung hô chào đón “Hosianna con vua David” như một vị cứu tinh, vị Vua, mà dân chúng trông đợi mong chờ, theo Phúc âm Thánh sử Mattheo viết thuật lại (Mt 21,1-11).

Thành Gierusalem được thành lập xây dựng nên từ thời Vua David, Vua Salomon của dân Israel. Đền thờ Gierusalem là trung tâm chính cho phụng tự tế lễ Giave Thiên Chúa của Do Thái giáo. Nên Gierusalem là nơi thánh thiêng, phải, là thánh địa về khía cạnh tôn giáo cũng như là hoàng cung các vị Vua, như thủ đô hành chính của người Do Thái.

Nhưng trong dòng lịch sử thời gian, thành thánh Gierusalem đã phải trải qua rất nhiều những biến cố bị ngoại bang xâm chiếm tàn phá đau thương đẫm máu.

Vào thế kỷ 5. trước Chúa Giáng sinh, Vua Nabukadnezar của Babylon sau hai năm vây hãm thành đã đốt phá hủy đền thờ, cung vua và tất cả những ngôi nhà to lớn trong thành Gierusalem, đồng thời bắt dân chúng cùng với những vị thủ lãnh dân thành đi lưu đày sang Babylon.

Năm 70. sau Chúa Giáng sinh, tướng Titus, con của Hoàng đế Vespasian đế quốc Roma, đã sang xâm chiếm tàn phá hủy đền thờ, hoàng cung Gierusalem tận nền đá tảng. Một phần lớn dân chúng Do Thái bị bán làm nô lệ, số còn lại bị đuổi đi lưu đày khắp các nước trong đế quốc Roma.

Thế kỷ thứ 4. Hoàng đế Constantino của đế quốc Roma đã cho phép biến Gerusalem thành trung tâm hành hương của thời kỳ Kito giáo thuở ban đầu.

Đến thế kỷ 6. sau Chúa Giáng sinh, quân đội BaTư xâm chiếm những nơi thánh bên nước Do Thái, trong đó có cả thành thánh Gierusalem, cướp lấy đi những đồ vật dụng qui giá và giết chết đẫm máu hàng ngàn tín hữu Kito giáo.

Hoàng đế Heraklius nước Áo đã mang quân đội sang đánh đuổi giành chiếm lại Gierusalem và toàn nước. Nhưng sau 10 năm khôi phục lại và sau đó 02 năm bị vị tướng quân Omar, Hồi giáo, bao vây xâm chiếm gây thảm cảnh hoang tàn chém giết đẫm máu. Nên phải đầu hàng rút lui giao lại cho Hồi giáo.

Thế kỷ 11. sau Chúa Giáng sinh, Thập tự quân từ bên Âu châu kéo sang Gierusalem tìm cách chinh phục giành chiếm lấy lại Gierusalem và đất thánh. Cuộc chiến tranh kéo dài hàng trăm năm đã khiến gây ra cảnh tàn phá đổ nát hoang tàn về vật chất nhà cửa đền đài cùng thảm cảnh con người bị tử vong đẫm máu. Quân đội do quốc vương Selim, của đế chế Osmano nước Thổ Nhĩ Kỳ đã giành được chiến thắng, đánh đẩy lùi Thập tự quân, và thống trị thành Gierusalem cùng toàn thể đất nước Israel suốt 400 năm.

Sau khi vương quốc đế chế Osmano của nước Thổ Nhĩ Kỳ tan rã, năm 1917 thành Gierusalem bị quân đội của hoàng gia nước Anh chiếm đóng trở thành vùng cai trị của Anh quốc.

Năm 1948 người Israel trở về quê khôi phục lại xứ sở cũ của mình, thành Gierusalem bị phân chia làm hai vùng, một do Israel và một do Jordanie quản trị.

Năm 1967 với cuộc chiến tranh sáu ngày Israel đã chiếm giành lại Gierusalem và tuyên bố Gierusalem là thủ đô của Israel. Nhưng dẫu vậy vẫn thường hay xảy ra những cuộc bạo loạn nổi dậy, ám sát, ném bom tự sát gây cảnh mất an ninh cùng thương vong đẫm máu giữa người Palestine và Israel ở thành thánh Gierusalem, cùng ở nhiều thành phố trong nước Israel, ở dải Gaza năm 2023...

Chút sơ lược ngắn nhìn tổng quát về lịch sử Gierusalem trên đây vẽ ra bức tranh thảm cảnh đen tối: một dấu vết thời gian dài đẫm máu và bạo lực xảy ra xuyên suốt lịch sử thành thánh này từ xưa nay.

Chúa sinh ra ở Bethlehem, lớn lên trưởng thành và bắt đầu sứ vụ rao giảng nước Thiên Chúa ở Nazareth, cỡi lừa đi vào thành thánh Gierusalem được tung hô như một vị vua, và sau cùng lại cũng bị kết án chết đẫm máu tại thành thánh Gierusalem, nơi có một lịch sử đẫm máu từ hằng bao nhiêu thế kỷ từ thời xa xưa!

Thông thường xưa nay các vị vua chúa ngày xưa khi đi đâu thường cỡi ngựa để biểu dương sức mạnh uy quyền của vị lãnh đạo. Nhưng Chúa Giêsu tiến vào thành thánh của vua David lại với cung cách khác thường: cỡi trên lưng con lừa con!

Như thế qúa đơn giản, qúa khiêm nhường, qúa yếu. Vì con lừa là thú vật dùng cho công việc lao động đồng ruộng chuyên chở đồ vật trong đời sống xã hội Israel. Dẫu vậy, con thú vật lừa, theo lịch sử thuở ban đầu cổ xa xưa thời các vị vua David, vua Salomon đã được các vị dùng là con thú vật cỡi đi đó đây bôn ba khắp xóm làng để thiết lập xây dựng thành thị vương quốc Israel.

Nên con thú vật lừa dùng cho việc đi lại cũng là con thú vật dùng phục vụ cho một vị vua, mà Tiên Tri Sacharia đã nhìn nói đến: vị vua hoà bình đến, hiền hoà nhân từ và công chính ngồi trên lừa mẹ và lừa con. Đó là lời tiên tri nói về Đấng cứu thế (Messias).

Hình ảnh một Messias tình yêu hiền hoà hoàn toàn trái ngược với suy nghĩ mong đợi trong xã hội dân gian Israel. Vì theo họ, vị Messias là một vị có đầy uy quyền dũng mạnh, có sức mạnh quân đội giải phóng cho thoát khỏi ách thống trị của ngoại bang đang thống trị họ.

Nhưng hình ảnh vị Messias như tiên tri Sacharia diễn tả là người mang hoà bình đến cho mọi dân tộc. Và tiên tri còn nói đến ở những chương đoạn kế tiếp một Đấng Messias phải chịu đựng trải qua đau khổ, vị đó là Đấng cứu thế. Với Chúa Giêsu và những người tin theo Ngài lời tiên tri của Sacharia rất quan trọng. Lời tiên tri đó ăn khớp phù hợp với cung cách sống và số phận đời sống của Chúa Giêsu hướng về lòng nhân từ và chịu đựng đau khổ.

Chúa Giêsu cỡi lừa tiến vào thành thánh Gierusalem, dân chúng thành tưởng ngỡ là vị con vua David, đấng Messias, xuất hiện để giải cứu cho thoát khỏi ách thống trị ngoại bang, nên họ hò reo trong tưng bừng đón chào, trải áo vải ra đường, tay cầm cành lá dừa vẫy đón chào tung hô “Hosianna con vua David, chúc tụng Đấng nhân danh Thiên Chúa đến. Hosianna trên trời cao thẳm” (Mt 21,9)

Nhưng sự vui mừng hân hoan phấn khởi chào đón Giêsu của dân thành Gierusalem kéo dài không lâu. Ít ngày sau đó, vị vua, vị Messias Giêsu, thay vì được thần phục tôn vinh, họ đã truy lùng bắt Ngài đem giam cầm, sỉ nhục hành hạ và kết án tử hình.

Tiếng tung hô chào đón “Hosianna” biến thành tiếng hô hoán hận thù đẫm máu “giết nó đi, đóng đinh nó vào thập gía!”

Như thế sự vui mừng phấn khởi nào cũng có thể thay đổi biến thành cung cách điều trái ngược lại. Hôm nay, lúc này biểu đồng tình tung hô vạn tuế, nhưng ngày mai, lúc sau đó đổi sang ghét bỏ hận thù. Điều này cũng là lời cảnh báo cho đời sống: cảm tình của trái tim con người hay thay đổi!

Và cũng giúp chân nhận ra, Thiên Chúa đến với con người chúng ta hôm nay luôn luôn không với quyền hành sức mạnh to lớn và sự lộng lẫy uy hùng vương giả, nhưng trong khiêm nhường và bình dị.

Trong mỗi thánh lễ Misa, Chúa Giêsu đến với chúng ta. Người tín hữu chúng ta chào đón Ngài bằng những lời, mà ngày xưa trước đây gần hai ngàn năm dân chúng đã chào đón Ngài, khi Ngài vào thành thánh Gierusalem: Hosianna trên các tầng trời!

Lm. Daminh Nguyễn Ngọc Long