Trong nếp sống đạo đức đạo Công giáo hằng ngày ba lần buổi sáng, giữa trưa và ban chiều đọc Kinh truyền tin, nhắc nhớ kính mừng biến cố mầu nhiệm thánh thiêng ân đức cứu độ Thiên Chúa thực hiện cho con người trần gian. Trong kinh nguyện này có câu mở đầu: Đức Chúa Trời sai Thánh Thiên Thần truyền tin cho Đức mẹ Maria!

Câu kinh nguyện này có nền tảng nơi bài tường thuật về cảnh Thiên Thần truyền tin cho đức Maria, như trong Phúc âm Chúa Giêsu theo Thánh sử Luca viết thuật lại.(1,26-38)

Năm 1274 Thánh Bonaventura lần đầu tiên khuyên cầu nguyện đọc kinh Ave Maria ba lần vào buổi chiều.

Vào cuối thế kỷ 13. Các tu sỹ tu viện Montecassino bên nước Ý đã hằng ngày buổi sáng và ban chiều kéo chuông cầu nguyện đọc kinh Ave Maria.

Đức Giáo hoàng Gioan XXII. năm 1318 đã thu tiếp truyền thống đạo đức này và truyền cho các tín hữu Công giáo trong Giáo hội hằng ngày vào buổi chiều khi chuông thánh đường đổ lên, qùy gối cầu nguyện đọc ba lần kinh Kính mừng Maria.

Theo khía cạnh lịch sử văn hóa nghệ thuật, những chi tiết của bài tường thuật truyền tin thấm nhuộm mầu sắc thần thoại thi vị. Nên với nhiều người, nhất là thời đại ngày nay, họ tin, nhưng suy nhìn với con mắt phê bình thắc mắc nữa. Phải, nó là một thách đố cho đức tin trong đời sống.

Bài tường thuật truyền tin thuật lại cảnh Thiên Thần Gabriel được Thiên Chúa sai hiện đến với thiếu nữ còn đồng trinh Maria ở làng quê Nazareth miền Bắc nước Do Thái. Sứ giả Gabriel của Thiên Chúa sai đến báo tin Maria được Thiên Chúa tuyển chọn ban cho ơn kêu gọi làm mẹ cưu mang sinh thành nuôi dưỡng Con Thiên Chúa ở trần gian.

Ơn kêu gọi thần thánh này tương tự như lịch sử ơn kêu gọi các Tiên Tri thời cưụ ước trong lịch sử đất nước Do Thái ngày xa xưa trước đó hàng ngàn năm.

Thánh sử Luca tường thuật cuộc gặp gỡ giữa Maria với Thiên Thần Gabriel như các lịch sử ơn kêu gọi các Tiên Tri thời Cựu ước trong Kinh Thánh ghi thuật lại. Thánh sử Luca bắt đầu với hoàn cảnh sống trong hiểm nghèo, đất nước dân Thiên Chúa sống trong tình trạng bị đế quốc người Roma ngoại bang thống trị đô hộ, và luôn mong chờ được cứu giải thoát khỏi ách bị thống trị áp bức đó. Thiên Thần Chúa nói cho Maria sứ mạng thần thánh: Maria, chị sẽ thụ thai, chị sẽ đặt tên em bé là Giêsu!

Maria nghe vậy rất giật mình bỡ ngỡ, suy nghĩ và liền có phản ứng hỏi Thiên Thần ngược lại: Làm thế nào có thể xảy ra như thế được?

Sau cùng Thiên Thần trấn an Maria cùng bảo đảm quyền năng của Thiên Chúa luôn che chở chị: Thần Linh của Thiên Chúa sẽ hoạt động cho thành hiện thực. Cứ xem Elisabeth, người chị bà con trong dòng tộc chị đã đạt tới tuổi không thể thụ thai có con được, thế mà Thiên Chúa lại ban cho có thai từ sáu tháng nay rồi.

Cung cách hành xử của Maria như vậy cũng giống như cách phản ứng của các Tiên Tri thời xưa nước Do Thái. Maria lắng và nêu đặt thắc mắc hỏi ngược lại trước khi quyết định nói lời ưng thuận xin vâng. Như thế sự vâng lời của Maria không là sự vâng lời tối mặt mù quáng. Nhưng nảy sinh từ vòng phản ứng không chỉ với cảm tính mà còn với lý trí suy nghĩ lành mạnh của một con người do Thiên Chúa tạo dựng nên.

Maria đã với lòng khiêm cung nhận mình là người “tôi tớ” của Thiên Chúa - một cung cách sống suy nghĩ can đảm của một phụ nữ đã nhận mình là “tôi tớ Chúa”. Vì tước hiệu này là tước hiệu của tiên tri phái đàn ông, như trong sách tiên tri Isaia viết.

Tước hiệu này không là sự qụy lụy thái độ cung cách yếu kém. Nhưng tỏ hiện sự liên kết khăng khít với Thiên Chúa, và sẵn sàng dấn thân phục vụ theo như ý Thiên Chúa.

Gương sống lòng đạo đức can đảm của Maria không như là một người nữ tỳ sống trong câm lặng, cúi đầu cam chịu đựng, nhưng như là một nữ tiên tri lắng nghe, thảnh thơi tự do suy nghĩ và đặt câu hỏi thắc mắc.

Trong thế giới xã hội nhiều người, nhất là phụ nữ, bị sức mạnh quyền lực áp chế không cho được tự do suy nghĩ, bắt phải câm lặng sống trong vòng thương tích tủi nhục hận thù về thể xác cùng tinh thần. Nhưng cung cách sống của Maria đã chỉ ra con đường: Sự nhập thể làm người của Thiên Chúa khởi đầu ở nơi nào con người lên tiếng nói , nêu lên thắc mắc và tự quyết định chịu trách nhiệm lấy.

Chúng ta ngày nay đang sống trong một thế giới có nhiều hoàn cảnh bắt phải sống trong câm lặng: như trong chiến tranh, trong lúc bị chao đảo làm lung lay tinh thần, trong khủng hoảng về kinh tế tiền bạc, công ăn việc làm, cả trong niềm tin đạo giáo... Bài tường thuật về biến cố Thiên Thần truyền cho Đức mẹ Maria là lời mời gọi suy nghĩ đến sự câm lặng không là tiếng nói quyết định sau cùng.

Maria sống cung cách lắng nghe, suy nghĩ, đối phản lại, nêu ra thắc mắc và rồi mới nói lời ưng thuận. Lời ưng thuận đó phát xuất lan tỏa từ sự tự do và lòng tin tưởng cậy trông.

Có lẽ đó cũng là lời mời gọi của ngày lễ mừng hôm nay nói lên sứ điệp: Thiên Chúa đi tìm những con người (biết) lắng nghe, suy nghĩ, nêu thắc mắc và sau cùng tự do nói lên quyết định của mình: Xin xảy đến cho tôi, như Chúa (Ngài) nói dậy bảo!

Mừng lễ kính mầu nhiệm Thiên Thần truyền tin Chúa Giêsu, Con Thiên Chúa xuống trần gian làm người trong cung lòng Maria với cung cách cầu xin noi gương can đảm của mẹ Maria đặt lòng tin tưởng trọn vẹn vào Thiên Chúa trong mọi hoàn cảnh đời sống.

Và như mẹ Maria với trái tim tâm hồn cùng lý trí, tiếng nói nêu lên câu thắc mắc và đáp lại câu trả lời.

Lm. Daminh Nguyễn Ngọc Long