Trong nếp sống phụng vụ của Giáo hội Công giáo chia ra những mùa, thời kỳ sống đức tin khác nhau: mùa Vọng, mùa Giáng sinh, mùa Thường niên, mùa Chay.

Sự phân chia ra những mùa như thế khuyến khích người tín hữu sống đức tin hiểu biết sâu rộng thêm vừa về khía cạnh văn hóa, vừa về khía cạnh tâm linh tinh thần đạo đức.

Đồng thời diễn tả đặc tính mầu nhiệm đức tin riêng của mỗi mùa giai đoạn thời gian. Và như thế nâng đỡ tâm tính người tín hữu sống đặc tính mầu nhiệm đức tin cụ thể sống động hơn.

Vậy đâu là lịch sử cùng ý nghĩa đặc tính của mùa chay?

Mùa chay trong Giáo hội Công giáo kéo dài 40 ngày. Con số 40 là con số biểu trưng nhiều hơn là con số theo toán học. Con số 40 biểu trưng có nguồn gốc trong Kinh Thánh.

Con số 40 nhắc nhớ lại trận đại hồng thủy, mà Thiên Chúa cho mưa suốt 40 ngày đêm trên mặt đất để tẩy rửa tội lỗi con người đã gây ra. (St 7,4-6).

Nhớ đến dân Do Thái trên đường từ Aicập trở về quê hương đất Thiên Chúa hứa ban, họ đã vượt qua sa mạc 40 năm. (XH 16,35)

Nhớ đến Ngôn sứ Mose ở trên núi Sinai 40 ngày để diện kiến Thiên Chúa. (XH 24,18).

Nhớ đến Ngôn sứ Giona kêu gọi dân thành Ninive ăn chay hãm mình 40 ngày ăn năn đền tội, xin Thiên Chúa tha thứ cho khỏi bị phạt. (Giona 3,4).

Và sau hết chính Chúa Giêsu đã vào sống trong sa mạc 40 ngày đêm ăn chay cầu nguyện. (Mt 4,2).

Mùa chay bắt đầu từ ngày Thứ Tư lễ Tro đến ngày Chúa nhật lễ Lá.

Vào ngày thứ Tư lễ Tro bắt đầu mùa Chay người tín hữu Chúa Kitô nhận lãnh nghi thức xức tro trên đỉnh đầu hoặc trên trán như dấu chỉ sự ăn năn thống hối đền tội. Nghi thức xức tro từ thời Đức giáo hoàng Urban II. (1091) phổ biến trong toàn thể Giáo hội Công giáo.

Tro là dấu chỉ sự mau tàn chóng qua, dấu chỉ của sự chết. Khi nhận xức tro ngày lễ Tro là muốn nói lên thực tế trong đời sống:

Không có gì là hoàn hảo. Tất cả đều có lỗi lầm khiếm khuyết.
Không có gì là không có tận cùng. Tất cả đều có kết thúc.
Không có gì là hằng có bền vững vĩnh viễn. Tất cả đều qua đi.

Nhưng Thiên Chúa cho ta cảm nhận ra rằng, con người được Thiên Chúa tạo dựng nên, và Ngài hằng ban cho ta lòng thương xót của Ngài. Nhờ đó con người nhận được ơn tha thứ cùng sự sống sau khi qua đời.

„Khi mùa Đông gía lạnh tối tăm qua đi, mùa trong sáng đẹp trời trở về với thiên nhiên, những thủy thủ chèo đẩy tầu thuyền ra khơi, người lính chiến lau chùi khí giới và thắng ngựa sẳn sàng trong tư thế chiến đấu, bác nông dân mài dũa liềm hái cho sắc bén, người đi thám hiểm sửa soạn cuộc hành trình dài, người lực sĩ thi đấu thể thao cởi bỏ áo quần ngày thường và luyện tập chuẩn bị kỳ thi đấu sắp tới.

Cũng thế, chúng ta bắt đầu mùa chay hằng năm, như sự trở về với mùa xuân tinh thần thiêng liêng. Giống như người lính chiến lau chùi khí cụ, người nông dân mài dũa liềm hái, người thủy thủ coi lại con tầu thuyền, người tín hữu Chúa Kitô chúng ta cũng sẵn sàng chuẩn bị cho con thuyền tinh thần tâm linh mình chống vượt qua đam mê xô đẩy vào sự xấu.

Cũng giống như người hành trình thám hiểm chúng ta định phương hướng con đường đời sống hướng về trời cao. Và như người lực sĩ chúng ta sửa soạn sẵn sàng hy sinh chịu đựng gian nan cực khổ thi đấu, khi từ bỏ tất cả.“ (Đức Giáo hoàng Benedictô 16.).

Lm. Daminh Nguyễn Ngọc Long